“الإنسان بين حلب وكل اليونان” … المهندس باسل قس نصر الله

عندما أصل إلى اليونان، أشعر أنني لا أنتقل فقط من بلد إلى آخر، بل أنتقل بين صفحتين من كتاب واحد اسمه حضارة الإنسان.

بين حلب خاصة وكل اليونان، علاقة أعمق من الجغرافيا، علاقة صنعتها القرون، ونسجتها التجارة والفكر والثقافة والروح.

حلب، التي يعود تاريخها إلى أكثر من أربعة آلاف عام، كانت دائماً مدينة مفتوحة على العالم. فقد كانت محطة رئيسية على طرق التجارة القديمة، وملتقى للحضارات التي مرت على بلاد الشام. وفي عام 333 قبل الميلاد، عندما وصل الإسكندر المقدوني إلى المنطقة، كانت سورية جزءاً من العالم الذي أخذ منذ وفاة الإسكندر، تسمية “الهلنستي” والذي ترك أثراً واضحاً في الثقافة والعمارة والفكر.

ثم جاءت العصور اللاحقة، وبقيت الصلات بين بلاد الشام والعالم اليوناني قائمة. ففي العصر البيزنطي، بين القرنين الرابع والسابع الميلادي، كانت مدن سورية ومنها حلب مرتبطة بالفضاء الحضاري الذي كانت القسطنطينية مركزه. ومن هنا نفهم أن البحر المتوسط لم يكن فاصلاً بين الشعوب، بل كان جسراً للحوار والتبادل.

في حلب، لم يكن التنوع مجرد فكرة نكتب عنها، بل كان حياة عاشها الناس. ففي أحيائها القديمة، وفي كنائسها ومساجدها وأسواقها، نجد قصة مجتمع عرف أن الإنسان هو الأساس. وقد كتبتُ سابقاً عن قبور أهلي المسيحيين في حلب، لأنني أؤمن أن القبر ليس نهاية الحكاية، بل ذاكرة إنسان عاش، أحب، وعمل، وترك أثراً في مدينة أحبها.

فالقبور القديمة، كما البيوت والأسواق، ليست حجارة صامتة، بل صفحات من كتاب الوطن. فيها أسماء أناس صنعوا تاريخ حلب، وكانوا جزءاً من نسيجها الاجتماعي والروحي. وهذا ما يجعل الدفاع عن الذاكرة دفاعاً عن الإنسان نفسه.

كما أن تجربتي مع مدرسة الأخوة المريميين في حلب، التي تأسست في القرن التاسع عشر، تذكرنا بأن التعليم كان دائماً جسراً بين الثقافات. فقد تخرج منها أجيال تعلمت أن المعرفة لا تعرف حدوداً، وأن الحوار بين الشعوب يبدأ من مقاعد الدراسة.

واليوم، وأنا في اليونان، أرى أن هناك الكثير مما يجمع بين “كل اليونان” وحلب: احترام التاريخ، تقدير الفكر، والتمسك بقيمة الإنسان. فاليونان قدمت للعالم الفلسفة، وحلب قدمت نموذج مدينة عاشت فيها الحضارات جنباً إلى جنب.

إن المدن العظيمة لا تُقاس فقط بعمرها، بل بما تحمله من رسالة. وحلب، ليست مجرد مكان على الخريطة، بل ذاكرة حيّة تقول لنا إن الحضارات لا تبنى بالجدران، بل بالإنسان.

من حلب إلى اليونان، يبقى البحر المتوسط شاهداً على حقيقة واحدة:
“أن ما يجمع البشر من قيم ومحبة أكبر بكثير مما يفرقهم من حدود”

أنا حلبي ويوناني لكنني – قبل هذا وذاك – إنسان مفعم بالحب والانفتاح على الجميع

اللهم اشهد بأنني قد بلغت

——————

«Ο άνθρωπος ανάμεσα στο Χαλέπι και ολόκληρη την Ελλάδα»
του μηχανικού Bassel Kasnasrallah

Όταν φτάνω στην Ελλάδα, αισθάνομαι ότι δεν μετακινούμαι απλώς από μια χώρα σε μια άλλη, αλλά περνώ ανάμεσα σε δύο σελίδες ενός και μόνο βιβλίου που ονομάζεται ανθρώπινος πολιτισμός.

Ανάμεσα στο Χαλέπι ειδικότερα και ολόκληρη την Ελλάδα υπάρχει μια σχέση βαθύτερη από τη γεωγραφία· μια σχέση που δημιούργησαν οι αιώνες και ύφανσαν το εμπόριο, η σκέψη, ο πολιτισμός και το πνεύμα.

Το Χαλέπι, με ιστορία που ξεπερνά τα τέσσερις χιλιάδες χρόνια, ήταν πάντοτε μια πόλη ανοιχτή στον κόσμο. Υπήρξε σημαντικός σταθμός στους αρχαίους εμπορικούς δρόμους και σημείο συνάντησης των πολιτισμών που πέρασαν από τη Συρία. Το 333 π.Χ., όταν ο Μέγας Αλέξανδρος έφτασε στην περιοχή, η Συρία αποτελούσε μέρος του κόσμου που, μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου, έλαβε την ονομασία «Ελληνιστικός» και άφησε σαφή επιρροή στον πολιτισμό, την αρχιτεκτονική και τη σκέψη.

Στη συνέχεια ήρθαν οι επόμενες εποχές και οι δεσμοί ανάμεσα στη Συρία και τον ελληνικό κόσμο παρέμειναν ζωντανοί. Κατά τη βυζαντινή περίοδο, μεταξύ του 4ου και του 7ου αιώνα μ.Χ., οι συριακές πόλεις, μεταξύ αυτών και το Χαλέπι, συνδέονταν με τον πολιτιστικό χώρο του οποίου κέντρο ήταν η Κωνσταντινούπολη. Από εδώ κατανοούμε ότι η Μεσόγειος δεν υπήρξε ποτέ διαχωριστικό όριο ανάμεσα στους λαούς, αλλά γέφυρα διαλόγου και ανταλλαγής.

Στο Χαλέπι, η διαφορετικότητα δεν ήταν απλώς μια ιδέα για την οποία γράφουμε, αλλά μια ζωή που έζησαν οι άνθρωποι. Στις παλιές γειτονιές του, στις εκκλησίες, στα τζαμιά και στις αγορές του, βρίσκουμε την ιστορία μιας κοινωνίας που γνώριζε ότι ο άνθρωπος είναι η βάση των πάντων. Έχω γράψει στο παρελθόν για τους τάφους των χριστιανών προγόνων μου στο Χαλέπι, γιατί πιστεύω ότι ο τάφος δεν είναι το τέλος της ιστορίας, αλλά η μνήμη ενός ανθρώπου που έζησε, αγάπησε, εργάστηκε και άφησε το αποτύπωμά του σε μια πόλη που αγάπησε.

Οι παλιοί τάφοι, όπως και τα σπίτια και οι αγορές, δεν είναι σιωπηλές πέτρες, αλλά σελίδες από το βιβλίο της πατρίδας. Μέσα τους υπάρχουν τα ονόματα ανθρώπων που δημιούργησαν την ιστορία του Χαλεπιού και αποτέλεσαν μέρος του κοινωνικού και πνευματικού του ιστού. Αυτό είναι που κάνει την υπεράσπιση της μνήμης υπεράσπιση του ίδιου του ανθρώπου.

Η εμπειρία μου επίσης με τη Σχολή των Μαριανών Αδελφών στο Χαλέπι, η οποία ιδρύθηκε τον 19ο αιώνα, μας θυμίζει ότι η εκπαίδευση ήταν πάντοτε γέφυρα ανάμεσα στους πολιτισμούς. Από αυτήν αποφοίτησαν γενιές ανθρώπων που έμαθαν ότι η γνώση δεν γνωρίζει σύνορα και ότι ο διάλογος ανάμεσα στους λαούς ξεκινά από τα θρανία.

Σήμερα, ενώ βρίσκομαι στην Ελλάδα, βλέπω ότι υπάρχουν πολλά που ενώνουν «ολόκληρη την Ελλάδα» με το Χαλέπι: ο σεβασμός στην ιστορία, η εκτίμηση της σκέψης και η προσήλωση στην αξία του ανθρώπου. Η Ελλάδα πρόσφερε στον κόσμο τη φιλοσοφία, ενώ το Χαλέπι πρόσφερε το παράδειγμα μιας πόλης όπου οι πολιτισμοί έζησαν ο ένας δίπλα στον άλλον.

Οι μεγάλες πόλεις δεν μετρώνται μόνο από την ηλικία τους, αλλά από το μήνυμα που κουβαλούν. Και το Χαλέπι δεν είναι απλώς ένας τόπος στον χάρτη, αλλά μια ζωντανή μνήμη που μας λέει ότι οι πολιτισμοί δεν χτίζονται με τείχη, αλλά με τον άνθρωπο.

Από το Χαλέπι μέχρι την Ελλάδα, η Μεσόγειος παραμένει μάρτυρας μιας και μόνο αλήθειας:
«Αυτό που ενώνει τους ανθρώπους σε αξίες και αγάπη είναι πολύ μεγαλύτερο από ό,τι τους χωρίζει σε σύνορα».

Είμαι Χαλεπινός και Έλληνας, αλλά — πριν από όλα αυτά και πάνω από όλα — είμαι ένας άνθρωπος γεμάτος αγάπη και ανοιχτός προς όλους.

Θεέ μου, μαρτύρησε ότι μετέφερα το μήνυμα.